De fijne lijntjes naast je ooghoeken verschijnen eerst alleen als je lacht. Na je veertigste blijven ze bij veel mensen ook zichtbaar wanneer het gezicht volledig ontspannen is. Of botox bij kraaienpootjes iets kan betekenen, hangt minder af van hoe diep de lijntjes zijn dan van wat ze precies veroorzaakt.
Waar kraaienpootjes vandaan komen
Rond elk oog ligt een kringspier, de m. orbicularis oculi, die je ogen sluit, ze samenknijpt bij fel licht en bij een oprechte lach de huid naast je ooghoek naar binnen trekt. Omdat ze als een ring rond het oog loopt, plooit de huid daarbuiten waaiervormig. Zo ontstaan kraaienpootjes.
De huid op die plek hoort bij de dunste van het hele gelaat, met amper onderhuids vet als buffer. Een samentrekking laat er dus eerder een spoor na dan op het voorhoofd of de kin.
Twee processen lopen door elkaar. Het eerste is spieractiviteit: wie veel lacht, vaak tuurt of tegen de zon in kijkt, plooit die huid duizenden keren per dag op exact dezelfde plaats. Het tweede is huidveroudering, waarbij zonlicht en tijd collageen en elastische vezels afbreken, zodat de huid minder goed terugveert. Een dynamische rimpel wordt zo geleidelijk een statische. Die blijft ook in rust staan.
Wat botox bij kraaienpootjes wel doet
Botulinetoxine ontspant tijdelijk het buitenste deel van de kringspier. De huid wordt minder samengeplooid. Lijntjes die enkel bij het lachen verschijnen, reageren daar doorgaans goed op, omdat de huid niet meer telkens op dezelfde plaats in een plooi wordt getrokken. Lijntjes die ook in rust zichtbaar zijn, vervagen vaak gedeeltelijk naarmate de huid zich herstelt, maar volledig verdwijnen doen ze meestal niet.
Per zijde plaats ik meestal twee tot vier kleine injecties, net buiten de benige rand van de oogkas en zeer oppervlakkig, omdat de spier hier vlak onder de huid ligt. De eerste verandering merk je doorgaans na drie tot vijf dagen, terwijl ik het volledige effect pas na ongeveer twee weken beoordeel, omdat de spier dan maximaal ontspannen is. In de meeste gevallen houdt het drie tot vier maanden aan.
Een bijkomend effect verrast sommige patiënten. Het bovenste deel van dezelfde kringspier trekt de staart van je wenkbrauw naar beneden. Wordt dat deel licht ontspannen, dan kan de buitenkant van de wenkbrauw enkele millimeters hoger komen te staan, een effect dat soms een subtiele wenkbrauwlift wordt genoemd. Bij de ene patiënt is dat welkom. Bij de andere geeft het een verbaasde blik, en daarom bespreek ik het vooraf.
Waarom je lach niet mag verdwijnen
Een oprechte glimlach gebruikt niet alleen de mond. De spieren rond de ogen doen mee; in de literatuur heet dat de Duchenne-lach. Wie die oogspier volledig uitschakelt, krijgt een gezicht dat lacht met de mond terwijl de ogen stil blijven, en de meeste mensen ervaren dat als onnatuurlijk, ook als ze niet kunnen benoemen waarom.
In mijn praktijk merk ik dat juist deze zone de meeste terughoudendheid vraagt. Ik mik op verzachten, niet op uitwissen. Een paar fijne lijntjes bij een brede lach horen bij een levendig gelaat. Als gelaatschirurg werk ik dagelijks met de spieren die mimiek sturen, ook bij patiënten bij wie die spieren door een letsel van de nervus facialis zijn uitgevallen, en dat maakt telkens duidelijk hoeveel zo'n kleine spier bepaalt hoe iemand overkomt.
Lijntjes rond de ogen die minder goed reageren
Niet elke rimpel naast het oog is een kraaienpoot. Lijntjes die lager op de wang lopen, ontstaan vaak doordat de jukbeenspier bij het lachen de wang omhoogduwt. Die spier tilt ook je mondhoek op. Injecteren op die plek kan je glimlach tijdelijk scheef of vlak maken, en daarom laat ik die lagere lijnen doorgaans ongemoeid.
Fijne, kriskras lopende lijntjes in een dunne, door de zon beschadigde huid reageren evenmin sterk, omdat het probleem daar bij de huidkwaliteit ligt en niet bij de spier. Een behandeling die de huid zelf aanpakt, zoals beschreven in het artikel over PRF en huidverjonging, kan dan zinvoller zijn of een aanvulling vormen.
Bij overtollige huid van het boven- of onderooglid helpt botulinetoxine niet. Dat is een andere vraag.
